آشنایی با خانه ی نیما یوشیج در تهران

این خانه در منطقه شمیران تهران، تجریش، خیابان دزاشیب خیابان رمضانی قرار دارد.

در نزدیکی خانه ی نیما یوشیج، خانه ی جلال آل‌احمد و سیمین دانشور؛ دو نویسنده ی سرشناس ایران نیز قرار دارد.

زنده یاد جلال آل‌احمد در بخشی از مقاله‌ای با نام «پیرمرد چشم ما بود» آورده بود:
« ... دیگر او را ندیدم تا به خانه شمیران رفتند. شاید در حدود سال 29 و 30 که یکی دو بار با زنم سراغشان رفتیم. همان نزدیکی‌های خانه آنها زمینی وقفی از وزارت فرهنگ گرفته بودیم و خیال داشتیم لانه‌ای بسازیم ... . محل هنوز بیابان بود و خانه‌ها درست از سینه خاک درآمده بودند و در چنان بیغوله‌ای آشنایی غنیمتی بود. آنهم با نیما.»

این خانه در دوره پهلوی دوم ساخته شده و کم ارزش از لحاظ معماری بوده و ارزش آن برای زندگی سراینده ی سرشناس کشورمان نیما یوشیج است.
نوع معماری این خانه از معماری بیشتر خانه‌های شمیران پیروی کرده است. سقف شیروانی و ایوانی که با 8 ستون فلزی، نمای اصلی را دربر گرفته، از ویژگی این ساختمان است.
این خانه در حدود 688 متر مربع عرصه دارد و 180 متر مربع نیز زیربنای آن است و در سال 1380 توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره 4603 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

 

بیایید خانه ی نیما یوشیج در تهران را نجات دهیم

سیروس‌نیا گفت: دیوان عدالت اداری به‌رغمِ وجود اسنادی که نشان می‌دهد خانه دزاشیب، خانهٔ نیماست؛ در تاریخ ۱۵ آبان‌ماه ۱۳۹۶ این خانه را از فهرستِ آثار ملی خارج کرد.

خانه ی نیما یوشیج در تهران سال ۱۳۸۰، مصادف با سالمرگِ شاعر در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد. حال، پس از گذشت ۱۶ سال، خبر‌ها حاکی از آن است که این خانه از فهرست آثار ملی ایران خارج شده و در وضعیتِ بسیار بدی به سر می‌برد.

سپیده سیروس‌نیا ضمن اعلام این خبر گفت: متاسفانه مالکان خانهٔ نیما، به دیوان عدالت اداری شکایت کرده‌اند مبنی بر اینکه هیچ سند و مدرکی در خصوص اینکه این خانه متعلق به نیمایوشیج است، وجود ندارد و از دیوان خواسته‌اند تا این خانه از فهرست آثار ملی کشور خارج شود. دادگاه هم به‌رغمِ دفاعیات سازمان میراث فرهنگی و موارد مندرج در پروندهٔ ثبتی و دیگر اسنادی که نشان می‌دهد این خانه، عملاً خانهٔ نیماست؛ متأسفانه به درخواستِ مالکان رأی مثبت داده و این خانه را در تاریخ ۱۵ آبان‌ماه ۱۳۹۶ از فهرستِ آثار ملی کشور خارج کرده است. 

معاون سازمان میراث فرهنگی استان تهران ادامه داد: در رأی دیوان اینگونه آمده است که هیچ‌گونه سندِ ثبتیِ واجد ارزش قضایی در نسبتِ خانه مورد نظر، با نیما وجود ندارد و با توجه به آن، حکم خروج از ثبت صادر شده است. البته ما هنوز نمی‌دانیم که آیا دیوان عدالت اداری، پروندهٔ ثبتیِ خانه را استعلام کرده است یا خیر. این مسئله‌ مهمی است که باید مشخص شود و دیوان عدالت اداری باید به آن پاسخ دهد.

وی دربارهٔ اقداماتی که سازمان میراث فرهنگی برای جلوگیری از خروج این خانه از فهرست آثار ملی انجام داده نیز گفت: ما دفاعیات خود را به دیوان عدالت اداری ارائه دادیم و از آن‌ها خواستیم که در رأی خود تجدیدنظر کنند، ولی درخواست ما رد شد. درنهایت به‌رغمِ موجودیت اسناد کافی در این‌باره، این حکم صادر شده است. دیوان عدالت اداری تنها به شرعیات تکیه کرده تا بندهای قانونیِ سازمان میراث فرهنگی. 

وی در پاسخ به این سؤال که آیا مالکِ خانه از ورّاث نیما (و به‌طور خاص، پسر او)ست یا خیر؛ گفت: اسامی مالکان خانه به گونه‌ای است که به نظر نمی‌رسد از اقوام نیما باشند. در پرونده‌ای که پیش ماست، «شریف‌نیا» به وکالت از مالک خانه «سهرابی» به دیوان شکایت برده‌است. 

سیروس‌نیا گفت: خانه‌ای که از ثبت خارج می‌شود به این معنا نیست که مالک می‌تواند آن را تخریب کند. این ملک قاعدتاً به دلیلِ شخصیت مهمی که در آن حضور داشته، بنایی ارزشمند است و مالک حق تخریب آن را ندارد. 

وی با اشاره به دلایل احتمالی این اقدام از سویِ مالک خانه گفت: زمین این خانه بزرگ است و در منطقه ی یک تهران واقع شده است. به همین خاطر شاید مالکان، پیگیر این موضوع هستند تا با بیرون کردنِ خانه از فهرست آثار ملی، مجوز تخریب و نوسازی را از شهرداری بگیرند.  

وی دربارهٔ وضعیت کنونی این خانه گفت: چند باری یگان‌ حفاظت میراث خواسته از خانه بازدید کند اما چون کسی نبوده که در را باز کند، نتوانسته‌اند به خانه ورود کنند. با این حال، گویا خانه‌‌ رها شده است، هرگز به آن رسیدگی نمی‌شود و در وضعیت بدی به سر می‌برد.

خانه ی نیما یوشیج در محلهٔ تجریش تهران (خیابان دازشیب، خیابان رمضانی، کوچه رهبری) است. اهالی محل می‌گویند این خانه، محل رفت‌و‌آمد معتادان شده است.